Samen werken aan een vitale regio

In Noord-Limburg staat de gezondheid van inwoners onder druk. Chronische ziekten, een lager ervaren welzijn en ongezonde leefgewoonten zoals roken of vapen komen hier vaker voor, mede door een zwakkere sociaal-economische positie. 

Academische Werkplaats Gezondheid en Vitaliteit
Om dit verschil te verkleinen, bundelen VieCuri, Universiteit Maastricht, GGD Limburg-Noord en onderwijsinstellingen hun krachten in de Academische Werkplaats Gezondheid en Vitaliteit. Samen verbinden zij bestaande initiatieven, brengen nieuwe kennis sneller in de praktijk en werken zo aan een gezondere en vitalere regio.

Een gezonder Noord-Limburg
Het initiatief sluit aan bij het bredere en al langer lopende programma ‘De Gezondste Regio’, waar gemeenten, ondernemers, zorg- en onderwijsinstellingen zich samen inzetten voor vitaliteit op school, op de werkvloer en in de wijk. Onder de naam ‘LEV!’, dat staat voor levenskracht, energie en vitaliteit, wordt gewerkt aan een gezamenlijk gezondheidsakkoord. In dit akkoord stelt elke organisatie, van 10 medewerkers tot 3000, wat ze zelf doen aan het verbeteren van de gezondheid van hun werknemers. Op die manier worden de beste initiatieven gedeeld en maken we samen impact op gezondheid. De Academische Werkplaats gaat daarbij een belangrijke rol spelen: door aanpakken te onderzoeken, kennis te delen en zo bij te dragen aan een gezonder en vitaler Noord-Limburg.

De Academische Werkplaats Gezondheid en Vitaliteit: wat is dat?
Een academische werkplaats is geen gebouw, maar een netwerk. Het is een samenwerkingsvorm waarin wetenschap en praktijk elkaar ontmoeten. Onderzoekers, zorgverleners, studenten, beleidsmakers en inwoners werken samen aan nieuwe oplossingen – en testen die direct in de praktijk.

De Academische Werkplaats Gezondheid en Vitaliteit in Noord-Limburg kent een duidelijke structuur. Gemeenten, bedrijven en maatschappelijke organisaties kunnen de Academische Werkplaats benaderen en vraagstukken aanleveren rondom gezondheid en vitaliteit, die onderzocht kunnen worden door studenten of promovendi. Om hierin het overzicht te kunnen houden en een prioritering te kunnen aanbrengen is ook een interne structuur nodig. Een stuurgroep met bestuurders van alle kernpartners bepaalt de koers. Een wetenschappelijke stuurgroep (met daarin vanuit VieCuri professor dr. Maryska Janssen-Heijnen) bewaakt de kwaliteit van het onderzoek en bekijkt kansen voor subsidies. En een klein programmabureau (o.a. met wetenschappelijk coördinator dr. Frits van Osch) zorgt voor coördinatie en de verbinding met verschillende verbindende schakels, die bijvoorbeeld studenten begeleiden bij praktijkpartners in de regio. Kernpartners zijn VieCuri Medisch Centrum, Universiteit Maastricht, GGD Limburg-Noord, Fontys Hogeschool, HAS Green Academy en Gilde Opleidingen.

Projectideeën komen niet van achter een bureau, maar vooral uit bestaande netwerken zoals het netwerk van de ‘Gezondste Regio’ en het regionale zorgtransformatieprogramma ‘Gezond Vooruit’. Zo wordt steeds aangesloten bij wat er al leeft in de regio. En om te toetsen of dit inderdaad klopt, wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van burgerparticipatie bij het uitkiezen van welke projecten uitgewerkt worden en wie daarbij betrokken moeten worden.

Wat levert dit op?
De Academische Werkplaats Gezondheid en Vitaliteit werkt door kennis en praktijk slim te verbinden. Hierdoor krijgen bestaande initiatieven meer impact en ontstaan nieuwe oplossingen die direct toepasbaar zijn in Noord-Limburg. Bovendien moet de Academische Werkplaats voor inwoners tastbaar zijn. Zoals een patiënt die na een operatie begeleiding krijgt bij voeding en beweging en merkt dat zorg verder gaat dan de medische behandeling alleen. Of een jongere die leert hoe voeding en gezondheid hand in hand gaan. Ouderen die samen gaan sporten en langer vitaal blijven. En ook een beleidsmaker die in brede gezondheidsdata ziet welke wijken extra aandacht nodig hebben op het gebied van preventie. Zo wordt wetenschap geen ver-van-je-bed-show, maar een middel om gezondheid en vitaliteit dichterbij te brengen.

Vooruitblik: samen naar 2026 en verder
De komende maanden wordt de Academische Werkplaats verder opgebouwd. Op maandag 26 januari 2026 volgt een bijzonder moment: de officiële kick-off van de Academische Werkplaats Gezondheid en Vitaliteit en de ondertekening van het gezondheidsakkoord LEV! Hoewel alle partners zich daar publiekelijk uit zullen spreken is de beweging nu al voelbaar. Tientallen organisaties werken mee, onderzoekers vanuit verschillende disciplines komen samen, professionals denken mee en bestuurders trekken samen op.

En de blik gaat verder. In 2030 wil Noord-Limburg bekendstaan als een regio waarin vitaliteit geen project is, maar een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven. Waar gezondheid geen kostenpost is, maar de basis voor brede welvaart. We willen niet alleen ziekten genezen, maar ook gezondheid en vitaliteit vergroten. Dat is misschien wel de grootste omslag die je als regio kunt maken om de zorgvraag in de toekomst niet nog verder te laten toenemen.