Duurzame mobiliteit: Autoverkeer beperken, transport voorkomen

Magazines | Noord-Limburg Business nr 3 2022



Als het gaat om verduurzaming is mobiliteit voor veel organisaties na huisvesting het aspect met de meeste potentiële impact. Belangrijk is ook hierbij een aanpak in logische volgorde. Allereerst mobiliteit zoveel mogelijk vermijden, dan inzetten op alternatieven voor autogebruik. En als vervoer per auto echt de enige optie is, kiezen voor een duurzaam alternatief.



Mobiliteit is sinds 2017 de grootste veroorzaker van CO2-uitstoot in Nederland. Ruim een vijfde hiervan is het gevolg van transport en verplaatsingen. Zo'n 70% van dit deel hangt weer samen met personen- en bestelauto's.

Potentie ontsluiten

Welke potentie ontsloten kan worden, werd duidelijk tijdens de lockdowns. Vrijwel verlaten snelwegen, grotendeels lege treinen. Toch bleken veel organisaties ook zonder fysieke aanwezigheid van medewerkers heel behoorlijk te kunnen functioneren. Als geen verplaatsingen nodig zijn, is dat de eerste winst. Daarom is het goed allereerst de vermijdbare mobiliteit in kaart te brengen. Bijvoorbeeld door gedurende een periode een digitaal logboek per medewerker bij te houden en deze data te analyseren.

Teams eerste optie

Bij het voorkomen van uitstoot door mobiliteit is thuiswerken laaghangend fruit. Veel organisaties kiezen ervoor hun medewerkers meer dan voor corona de mogelijkheid te geven om deels elders te werken. Dat scheelt aanzienlijk in de verkeersbewegingen. Ook zakelijke ontmoetingen vinden niet langer als vanzelfsprekend face to face plaats. In veel organisaties is een Teams- of Zoommeeting nu vaak de eerste optie. Ontmoetingen zijn alleen fysiek bij echte meerwaarde.

Elons oekaze

Niet bij elke organisatie is thuiswerken een blijvertje. Denk aan Elon Musk die aangaf dat alle Tesla-medewerkers minimaal veertig uur op kantoor moeten werken of anders kunnen vertrekken. Het is de vraag welke invloed deze opstelling heeft voor Tesla's aantrekkingskracht op de arbeids-markt. Overigens zal het woon-werkverkeer van medewerkers er waarschijnlijk meestal per elektrische auto plaatsvinden. Dus veel gevolgen voor de uitstoot van CO2 heeft de Elons oekaze niet.

Optocht van busjes

Door de sluiting van de horeca en een groot deel van de detailhandel viel tijdens de lockdowns veel bevoorradingsvervoer weg. Nu winkels en kroegen volop draaien, is deze vorm van transport weer prominent aanwezig op het weggennet. Net als het langeafstandsverkeer zou je dit onvermijdelijk vervoer kunnen noemen. Dat geldt niet voor de eindeloze optocht van pakjesbezorgende busjes. Vooral bij de last mile van dit transport is nog veel winst te halen.

Kostbare last mile

Niet alleen voor het milieu, ook financieel. Volgens een Business Insider-onderzoek is het laatste ketendeel met ruim de helft van de kosten het duurste van het verzendproces. Mede door dichtslibbende steden, vaak afwezige ontvangers en steeds strengere overheidsregels. Zo mogen gemeenten vanaf 2025 emissieloze zones instellen. Pakketbezorgers worden hierdoor gedwongen schone voertuigen in te zetten.

Veel innovatie

Veel innovatieve oplossingen richten zich vooral op de problematiek van de last mile. Nachtelijke aflevering van essentiële goederen in een bedrijfsbus of kofferbak is in de professionele markt al jarenlang gemeengoed. Elektrische bakfietsen rukken op. Wellicht zijn ook zelfrijdende auto's, drones en onbemande bezorging binnen afzienbare tijd een vertrouwd gezicht.

Pick-uppoint standaard

Analoog aan personenmobiliteit is het echter goed om eerst te focussen op de voorafgaande stap. Als de laatste kilometer of een groot deel ervan vermeden wordt, heeft dat de meeste impact. Bijvoorbeeld door aflevering bij pick-uppoints op strategische locaties, al dan niet 24/7 toegankelijk via kluizen. Weliswaar komen er steeds meer van deze voorzieningen, de uitrol ervan kan zeker versnellen. Bijvoorbeeld als aanbieders een groter prijsverschil hanteren tussen deurmat en ophaallocatie. In feite zou aflevering op een pick-uppoint de standaardoptie moeten zijn. En niet levering aan huis, zoals bij de meeste aanbieders nu nog het geval is.

Ommetje als bonus

Als de afhaallocatie slim gekozen is stations, buurtsupers, bedrijventerreinen zijn er veel voordelen. De consument haalt zijn of haar pakje op wanneer dat het best uitkomt, gecombineerd met een andere activiteit. Of via een wandeling, met zo'n ommetje als gezonde bonus. Als deze afleveringswijze routine wordt, neemt de rij busjes substantieel af met alle positieve gevolgen van dien. Overigens biedt de opkomst van flitsbezorgers niet veel hoop als het gaat om de noodzakelijke gedragsverandering.

Utrecht-Amsterdam per fiets

Nadat bedrijven hun eigen footprint hebben geanalyseerd op het voorkomen van mobiliteit en transport dient zich de volgende stap aan: het vervangen van gemotoriseerd vervoer door fiets of ov. Met de opkomst van e-bikes is het woon-werkverkeer dat redelijkerwijs per fiets kan worden afgelegd, fors vergroot. Met een speed pedelec is zelfs de afstand Amsterdam-Utrecht haalbaar. Weliswaar niet voor iedereen en niet altijd, maar toch. Mocht de fietsafstand te groot zijn, is openbaar vervoer vaak een alternatief, zeker in de Randstad. Waar voor- en natransport een bottleneck vormt, kan de combinatie met een elektrische fiets wellicht een realistisch alternatief opleveren.

Geld toeleggen

Bij de verschuiving van automobiliteit naar fiets en ov vormen de hoge brandstofkosten een steeds sterkere trigger. Voor woon-werkkilometers per auto is maximaal 0,19 (per 2023 waarschijnlijk 0,21) onbelast. Ov-kosten mogen werkgevers daarentegen volledig onbelast vergoeden, terwijl er voor de elektrische fiets aantrekkelijke subsidieregelingen zijn. Volgens onderzoek van vakbond CNV leggen bijna negen op de tien werkenden nu toe op hun reiskosten. Overstap naar ov of fiets kan deze kostenpost neutraliseren.

Wereldprimeur

Blijkt autovervoer onvermijdelijk én onvervangbaar door openbaar vervoer of fiets, is het zaak de minst vervuilende autovariant te kiezen. Bij voorkeur volledig elektrisch dus. Waarbij als het maar enigszins kan meerdere personen samen gebruik maken van een auto. In het verlengde daarvan: door groene autodeelconcepten snijdt het mes aan veel kanten. Zeker als deze auto's ook nog eens gebruikt kunnen worden voor tijdelijke energieopslag. Met de Hyundai IONIQ 5 als eerste bidirectionele productieauto had het Utrechtse We Drive Solar in april 2022 een heuse wereldprimeur.

Wortel en stok

Tal van regionale en lokale initiatieven versnellen de verduurzaming van mobiliteit. Vaak trekken overheden, werkgevers en andere stakeholders daarbij samen op. Bijvoorbeeld bij het stimuleren van gedragsverandering op meerdere bovenstaande elementen. Hierbij worden zowel de wortel als de stok ingezet; belonen en afdwingen dus. Denk bij dat eerste aan een bonus voor fietskilometers en thuiswerken. Parkeerkosten rekenen voor medewerkers die op korte afstand wonen maar toch met de auto komen, is een voorbeeld van een meer dwingende aanpak.

Definitieve doorbraak

Een hele stevige stok is het verbod op verbrandingsmotoren per 2035. Het Europees Parlement nam in juni van dit jaar een wetsvoorstel aan waardoor fabrikanten dan geen diesel- gas- of benzineauto's meer mogen verkopen. Daardoor zullen de komende jaren steeds meer bedrijven en particulieren voor een elektrisch voertuig kiezen. Naarmate de tijd vordert, neemt het afschrijvingsrisico van een benzine- of dieselvariant immers toe. Deze financiële trigger zorgt voor een versnelde definitieve doorbraak van elektrisch vervoer.


DUURZAAMHEID IN BREED PERSPECTIEF

Geen organisatie kan het zich veroorloven om duurzaamheid te negeren. Bij alle duurzame inspanningen moet een scherp oog zijn voor prioriteiten en onderlinge verbanden. Want focus op één duurzaamheidsthema kan negatieve gevolgen hebben op andere gebieden. Weloverwogen verduurzaming vereist een holistische benadering. In een reeks artikelen schetst Business verschillende aspecten van duurzaamheid met oog voor hun onderlinge samenhang.

delen:
Algemene voorwaarden